واضع صوفيه در جهان اسلام، عثمان بن شريك كوفى، معروف به ابو هاشم كوفى است كه جامى در نفحات الانس و قشيرى از بزرگان علماى صوفيه به آن اعتراف نموده اند. وى مانند رهبانان، جامه هاى پشمينه و درشت مى پوشيد و نظريه حلول و اتحاد را رواج داد.

فرقه هاشميه، ابو هاشميه، عثمانيه و شريكيه به او منسوب اند. سفيان ثورى، طريقه و روش او را پذيرفت و تشبيه و تجسم گرايى را بر مذهب او افزود و فرقه ثوريه و سفيانيه را ساخت و بعد از او، ابو يزيد بسطامى، فرقه يزيديه و بسطاميه و شطاريه را رواج داد.

فرقه جنيديه، پيرو ابوالقاسم جنيد بن محمد بغدادى، فرقه نوريه، پيرو احمد بن محمد نورى، فرقه خرازيه پيرو ابو سعيد خرازند، فرقه طيفوريه پيرو بايزيد طيفور بن عيسى بسطامى، فرقه قصاريه پيرو حمدون بن احمد عماره قصّار، فرقه سهليه پيرو سهل بن عبدالله تسترى، فرقه نقشبنديه پيرو ابراهيم ادهم و فرقه ذهبيه پيرو معروف كرخى مى باشد.

برخى از اين فرقه ها، اهل سكر و عده اى اهل صحوند، سكريان مانند بايزيد بسطامى و طيفوريان كه از شطحيات بهره مى گيرند و الفاظ كفرآلود را به كار مى برند، و صحويان مانند جنيد و اصحاب او كه جانب اعتدال در گفتار را رعايت مى كنند.

برخى از محققان، فرقه هاى صوفيه را بر چهار مذهب اصلى حلوليّه، اتحاديه، واصليّه و عشاقيه دانسته اند و عده اى، فرقه تلقينيه و رزّاقيه و وحدتيه را نيز به آنها افزوده اند.

دسته اى از آن ها معتقدند خداوند در انسان ها و نيز ابدان جميع عارفان حلول مى كند و گروهى نيز بر اين باورند كه خداى تعالى با همه عارفان يكى مى شود. اين ادعاها كه مستلزم كفر است با عقل قطعى و استدلال برهانى مردود مى گردد. البته، گرايش عده اى از عارفان به نظريه وحدت وجود ربطى به حلول و اتحاد ندارد بلكه آن ها خداوند متعال را تنها وجود دانسته و ساير موجودات را تجليّات و تعيّنات حق تعالى و نمودها و مظاهر الهى شمرده اند، كه اين مطلب با پاره اى از نصوص دينى هم سازگار است. پس عقيده فرقه هاى حلوليه و اتحاديه با نظريه تجليات الهى تمايز اساسى دارد.

فرقه واصليه، خود را واصل به حق تعالى دانسته اند و تكاليف شرعيه را بر خود واجب ندانسته و تمام محرمات را حلال شمرده اند. فرقه مشاركيه، ادعاى مشاركت با انبيا دارند. فرقه مباحيه، همه چيز را بر عارف، مباح و حلال مى شمارند. فرقه هاى ملامتيه، حوريّه، باطنيه و... نيز بر عقايد باطل ديگرى گرايش دارند.

گرايش پاره اى از شيعيان به تصوف باعث شد تا برخى از فرقه هاى صوفيه به امامان معصوم منسوب گردند؛ مثلاً فرقه نقشبنديه (تابعان ابراهيم ادهم) به امام زين العابدين عليه السلام ، سلسله شطاريه (تابعان بايزيد بسطامى) به امام جعفر صادق عليه السلام و سلسله ذهبيه (تابعان معروف كرخى) به امام رضا عليه السلام منسوب گرديده اند.

معروف كرخى، متوفاى 200 هجرى، وقتى به آيين اسلام گرويد به داود طايى پيوست و سَرى سقطى، متوفاى 253 هجرى، نيز پس از آتش گرفتن مغازه اش ترك دنيا كرده و شاگرد معروف كرخى شد و جنيد بغدادى نيز از فرقه صوفيه سقطى بهره مند گرديد.

پس معروف كرخى در طريقت داود طايى بود و داود طايى به اعتراف عطار در تذكرة الاوليا و جامى در نفحات الانس به حسن بصرى ـ از صوفيان مخالف ائمه عليهم السلام ـ گرايش داشت و به اعتراف هجويرى، شاگرد ابو حنيفه بود. در هيچ كتاب رجالى نيامده است كه معروف كرخى خرقه از امام رضا عليه السلام گرفته باشد يا امام، مجوز فرقه صوفيه به او داده باشد، وتنها ابوالحسن على بن عثمان جُلاّيى هُجويرى غزنوى، متوفاى 481 تا 500 هجرى، نويسنده كشف المحجوب ادعا مى كند كه وى بر دست على بن موسى الرضا عليه السلام اسلام آورد، اما سخنى از خرقه پوشاندن و تأييد فرقه ذهبيه توسط آن حضرت به ميان نمى آورد.(11)

نظرات (1)

اظهار نظر کنید
لطفا موضوع نظر را مرتبط با موضوع متن انتخاب کنید. درگیریهای لفظی شخصی حذف خواهد شد. لطفا از قسمت نظرات جهت تبلیغ سایت یا بلاگ خود استفاده نکنید . اینگونه نظرها حذف خواهد شد. فقط کافیست که مرورگر خود را Refresh کنید تا کد امنیتی جدید ظاهر شود قبل از اینکه بر روی کلید 'ارسال' کلیک کنید به خاطر داشته باشید که این کار فقط وقتی نیاز میشود که شما کد امنیتی را اشتباه وارد کرده باشید.
نام :*
متن نظر :*
کد رمز :*
	اگر نظر جدیدی وارد شد به پست الکترونیکی من فرستاده شود.

Powered by IranSohrab -Mahmoud Ghoochani v.1.4